تهدید به «جنگ زیرساختی» | تنش نظامی بین ایران با آمریکا و اسرائیل وارد مرحله تازه میشود؟
به گزارش اقتصادنیوز، اینگونه به نظر میآید جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران پس از تهدید دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، مبنی بر حمله به نیروگاههای ایران در صورت عدم باز شدن تنگه هرمز ظرف ۴۸ ساعت، وارد مرحله جدیدی از تشدید تنش شده است.
تهدید به تشدید تنش بیسابقه
به نوشته فایننشیال تایمز، رئیسجمهور ایالات متحده مدعی شده که اگر تهران اجازه عبور کشتیها از این آبراه استراتژیک مسدود شده که حدود یک پنجم نفت و گاز جهان معمولاً از آن عبور میکند را ندهد، نیروهای آمریکایی نیروگاههای ایران را «مورد هدف قرار داده و نابود خواهند کرد» و «از بزرگترین نیروگاه شروع خواهند کرد».
اقتصادنیوز: مسئله اصلی به نحوه پایان دادن به جنگ بازمیگردد. اگر پیروزی روشنی در کار نباشد، پایان جنگ به یک چالش سیاسی برای دولت ترامپ تبدیل خواهد شد. پذیرش پایان بدون دستاورد بهمعنای پذیرش شکست است؛ و ادامه جنگ نیز میتواند هزینهها و خطرات بیشتری ایجاد کند. این همان وضعیتی است که تصمیمگیری را دشوار و مسیر خروج را مبهم میکند.
در واکنش به این موضول، جمهوری اسلامی ایران که پیش از این با حمله به متحدان خلیج فارس ایالات متحده عرضه نفت و گاز را به شدت مختل کرده است، هشدار داده که با هدف قرار دادن زیرساختهای حیاتی در سراسر منطقه، از جمله تأسیسات انرژی و کارخانههای آب شیرینکن، به هرگونه حملهای از این دست پاسخ خواهد داد.
تهدید ترامپ در پست خود در شبکههای اجتماعی در اواخر روز شنبه پس از آن صورت گرفت که یک موشک ایرانی با عبور از پدافند هوایی اسرائیل، به شهر دیمونا، در نزدیکی مرکز تحقیقات هستهای و راکتور آب سنگین اسرائیل، برخورد کرد. چند ساعت بعد، دومین حمله به شهر عراد در همان نزدیکی اصابت کرد و چندین ساختمان مسکونی چند طبقه را به شدت آسیب رساند. این حملات بیش از ۱۵۰ نفر را زخمی کرد که هشت نفر از آنها به طور جدی مجروح شدند و یکی از بدترین حملات در این کشور از زمان آغاز جنگ توسط ایالات متحده و اسرائیل بیش از سه هفته پیش بود. مقامات اسرائیل گفتند که در حمله دوم از کلاهک سنگینتری استفاده شده است.
ایال زمیر، فرمانده ارتش اسرائیل، گفته است که این جنگ که وارد هفته چهارم خود میشود، در "میانه راه" خود قرار دارد و در طول جشنواره یهودی عید فصح که از ابتدای ماه آینده آغاز میشود، ادامه خواهد یافت. وزیر دفاع این رژیم، اسرائیل کاتز، روز شنبه گفت که ایالات متحده و اسرائیل حملات خود به ایران را در هفته آینده «تشدید» و «به طور قابل توجهی افزایش» خواهند داد.
مرحله تازه در جنگ و زمین سوخته
علی واعظ از اندیشکده گروه بحران، به فایننشیال تایمز گفته که این درگیری به «مرحله بعدی تشدید» رسیده است. هیچ یک از طرفین حاضر به کوتاه آمدن نیستند و اوضاع میتواند بسیار بدتر شود. حمله به زیرساختها منجر به زمین سوخته در سراسر منطقه با عواقب فاجعهبار خواهد شد.»
ایران پس از آنکه ایالات متحده و اسرائیل را به حمله به تأسیسات هستهای نطنز متهم کرد، حمله به دیمونا را آغاز کرد، که نشان میدهد تهران به وعده خود برای تلافی با حملات علیه اهداف مشابهی که مورد اصابت قرار میگیرند، عمل میکند. اسرائیل تنها بازیگر خاورمیانه دارای سلاح هستهای است.
پس از تهدید ترامپ به بمباران نیروگاههای ایران، مقامات نظامی و سیاسی ایران هشدار دادند که به زیرساختهای انرژی در سراسر منطقه و همچنین کارخانههای آب شیرینکن که بسیاری از کشورهای خلیج فارس به آنها متکی هستند، حمله خواهد کرد. محمد باقر قالیباف، رئیس مجلس ایران، در پستی در شبکه ایکس اعلام کرد: «بلافاصله پس از حمله به برق و زیرساختهای کشورمان، زیرساختهای حیاتی و همچنین تأسیسات انرژی و نفتی در سراسر منطقه را اهداف مشروع خواهیم دانست و آنها را به شیوهای غیرقابل بازگشت نابود خواهیم کرد.»
حفظ توان آتش
با وجود حملات گسترده هوایی آمریکا و اسرائیل به ایران، تهران نشان داده است که ظرفیت انجام حملات موشکی و پهپادی مخرب خود را حفظ کرده است.
پس از حمله اسرائیل به تأسیسات انرژی در مجتمع حیاتی گاز پارس جنوبی در هفته گذشته، ایران به سرعت حمله موشکی انجام داد که خسارات گستردهای به نیروگاههای اصلی گاز طبیعی مایع قطر وارد کرد که تعمیر آنها تا پنج سال طول خواهد کشید. به گفته یک مقام آگاه در مورد این حمله، حملات به مجتمع راس لفان شرکت قطرانرژی شامل موشکهای پیشرفتهای بود که قابلیت مانور داشتند و قادر به گریز از سیستمهای دفاع هوایی پاتریوت ساخت آمریکا بودند.
همچنین اخیرا پس از متهم شدن اسرائیل به بمباران تأسیسات آب شیرینکن در ایران، تاسیسات مشابهی در بحرین مورد حمله قرار گرفت.
رژیم جدید تنگه و تنگنای اقتصاد جهانی
توانایی ایران در کاهش سرعت حملونقل از طریق تنگه هرمز و حملات به تأسیسات انرژی در سراسر خلیج فارس نفتخیز، قیمت نفت خام را به بالاترین حد خود در چند سال گذشته رسانده و هشدارهایی را در مورد بدترین بحران انرژی جهانی در دهههای اخیر برانگیخته است.
علاءالدین بروجردی، عضو ارشد مجلس ایران، روز یکشنبه به تلویزیون دولتی گفت که هر کشتی که از این آبراه استراتژیک عبور میکند، باید 2 میلیون دلار هزینه پرداخت کند. او گفت: «یک رژیم جدید در این آبراه در حال اجرا است.»
لویدز لیست هفته گذشته گزارش داد که یک اپراتور تانکر در ازای عبور ایمن از تنگه، 2 میلیون دلار هزینه پرداخت کرده است.
دریاسالار بردلی کوپر، رئیس فرماندهی مرکزی ارتش ایالات متحده، روز شنبه ادعا کرد که نیروی دریایی ایران «تحرکی ندارد» و «توان رزمی ایران با افزایش حملات تهاجمی ما، به طور مداوم در حال کاهش است». اما نیل رابرتز، رئیس بخش دریایی و هوانوردی انجمن بازار لویدز، گفت که اکثر ناخدایان و مالکان کشتی هنوز احساس میکنند که خطر برای خدمه و ایمنی کشتیها برای عبور از تنگه بسیار زیاد است.
به گفته واعظ، حتی اگر ایالات متحده تصمیم بگیرد جزایر ایران را در تلاش برای باز کردن تنگه تصرف کند یا زیرساختهای غیرنظامی را نابود کند، دولت ایران «ظرفیت تلافیجویی را به گونهای حفظ خواهد کرد که درگیری را به اقتصاد جهانی منتقل کند».
او گفت: «این ماجرا به جنگ ایران و عراق [در دهه ۱۹۸۰] برمیگردد، هزاران نفر در صف جنگ هستند و ریشه در برنامههای احتمالی دارند که طی دههها اصلاح شدهاند. وقتی صحبت از تنگه میشود، این واکنشها کمتر شبیه سناریوییهایی هستند که تهران تقریباً ۴۰ سال است آنها را کنار گذاشته است.»
به گفته مجید موسوی، فرمانده هوافضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، «تاکتیکها و سیستمهای پرتاب جدید» کشور، ایالات متحده و اسرائیل را به شدت شوکه خواهد کرد.
به گفته اسفندیار باتمانقلیچ، مدیر اجرایی اندیشکده بنیاد بورس و بازار، اگر ایالات متحده و اسرائیل به نیروگاههای ایران، شامل صدها تاسیسات، حمله کنند و خسارات جدی وارد کنند، «تولید اقتصادی ایران را برای سالهای آینده محدود خواهد کرد». با این حال، به باور او «من تصور نمیکنم که این امر در کوتاهمدت بر حملات موشکی و پهپادی ایران تأثیر بگذارد. در میانمدت، ممکن است بر تولید دفاعی تأثیر بگذارد، اما ایران هنوز زمان دارد تا از ذخایر خود استفاده کند.»
