نقش مکرون در دکترین جدید هستهای اروپا | سلاح هستهای کافی نیست | بمب افکنهای فرانسوی کجا مستقر میشوند؟
به گزارش اقتصادنیوز، میتوان گفت که سخنرانی اخیر رئیسجمهور فرانسه، امانوئل مکرون، یکی از مهمترین اظهارنظرهای امنیتی اروپا بعد از پایان جنگ سرد بهشمار میآید. او در این سخنرانی برای اولین بار، از دکترین جدید اروپا با عنوان بازدارندگی پیشرو رونمایی کرد؛ راهبردی که به گفته او میتواند نقشه امنیتی اروپا را دگرگون ساخته و نقش فرانسه را در دفاع هستهای قاره پررنگتر کند.
اقتصادنیوز: اتحاد پیشین آمریکا و اروپا که پس از جنگ جهانی دوم شکل گرفت و دههها شناخته میشد، دیگر وجود ندارد.
آنتونی دابیلا در پروجکت سیندیکیت نوشت: این طرح نهتنها تغییراتی مهم را در دکترین هستهای فرانسه نشان داد، بلکه چارچوبی جدید را برای همکاری هستهای میان فرانسه و متحدان اروپایی آن پیشنهاد میدهد. به گفته مکرون، اروپا باید بیش از گذشته مسئولیت امنیت خود را بر عهده بگیرد.
دو خطر جدی برای اروپا
مکرون در سخنان خود تأکید کرد که شرایط امنیتی اروپا در سالهای اخیر بهطور قابل توجهی تغییر کرده است. جنگی که با حمله روسیه به اوکراین آغاز شد، نشان داد که تهدیدهای نظامی در مرزهای اروپا همچنان واقعی و جدی هستند.
به گفته او، امروزه اروپا با دو خطر جدی روبهرو است؛ نخست آنکه احتمال درگیریهایی که میتوانند به سطح هستهای برسند افزایش یافته است. از سوی دیگر، تنشها و درگیریهای نظامی در سطوح پایینتر از جنگ هستهای نیز شدت گرفته اند.
او گفت: وقتی درگیریهای کوچک و محدود زیاد شوند، ممکن است کنترل اوضاع از دست خارج شود و بحران به یک جنگ بزرگتر تبدیل شود.
تغیر اولویتهای آمریکا جرقه دکترین جدید بود
امانوئل مکرون اشاره کرد که در ماههای اخیر، جهان شاهد حملات موشکی میان کشورهایی بودهاست که یا خود قدرت هستهای هستند و یا به توانایی آن دست یافتهاند. از نظر او، چنین سناریویی ممکن است روزی برای اروپا نیز تکرار شود.
به موازات چنین تهدیدهایی، امانوئل مکرون به تغییر اولویتهای راهبردی آمریکا نیز اشاره کرد. به گفته او، تمرکز بیشاز حد واشنگتن بر منطقه هند-اقیانوس آرام باعث شد تا اروپا ناچار به قبول مسئولیت بیشتر در قبال امنیت خود روی آورد.
دکترین بازدارندگی پیشرو
هسته اصلی دکترین جدید فرانسه مفهومی است که مکرون آن را «بازدارندگی پیشرو» مینامد. این مفهوم بر یک اصل ساده استوار است: برای حفظ صلح، داشتن تواناییهایی برای ایجاد ترس در دشمن الزامی است.
در گذشته، چتر هستهای فرانسه عمدتاً برای دفاع از منافع مستقیم ملی این کشور تعریف شده بود. اما در این دکترین جدید، این چتر میتواند بخشهای گستردهتری از اروپا را نیز پوشش دهد.
مکرون تأکید کرد که نیروهای هستهای و نیروهای متعارف از یکدیگر جدا نبوده و به نوعی مکمل یکدیگرند. به بیان دیگر، برای آنکه بازدارندگی هستهای مؤثر باشد، تواناییهای نظامی متعارف نیز باید قدرتمند باشند و به همین دلیل است کشورهای اروپایی باید در حوزههایی مانند اطلاعات، نظارت، شناسایی تهدیدها و تواناییهای نظامی غیرهستهای نقش فعالتری را ایفا کنند.
چرا سلاح هستهای بهتنهایی کافی نیست؟
مکرون تأکید کرد که بازدارندگی هستهای نمیتواند از تمامی متحدان اروپایی محافظت کند؛ چرا که در برخی یا امکان استفاده از سلاح هستهای وجود ندارد و یا پیامدهای فاجعهباری را به دنبال دارد.
نمونه تاریخی این وضعیت در دوران جنگ سرد دیده میشد. در آن زمان، برلین غربی در دل خاک آلمان شرقی قرار داشت و استفاده از سلاح هستهای برای دفاع از آن عملا به نابودی خود شهر منجر میشد. به همین دلیل متحدان غربی تصمیم گرفتند تا با ایجاد حضور گسترده نظامی، هرگونه حمله به شهر را به معنای آغاز جنگی بزرگ نشان دهند.
این سیاست در دوران ریاستجمهوری جاناف کندی نیز دنبال شد و در نهایت به یکی از مهمترین رخدادهای نمادین جنگ سرد، یعنی فرو ریختن دیوار برلین انجامید.
امروزه در اروپا نیز مناطق حساسی وجود دارند که دفاع از آنها تنها با تکیه بر بازدارندگی هستهای ممکن نیست.
میدان های اصلی درگیری
به باور بسیاری از تحلیلگران نظامی یکی از حساسترین نقاط اروپا کشورهای بالتیک و همچنین کریدور سووالکی است؛ گذرگاهی باریک میان لهستان و لیتوانی که در نزدیکی منطقه کالینینگراد روسیه قرار دارند.
در صورت بروز هرگونه بحران، این منطقه میتواند به یکی از نخستین میدانهای درگیری تبدیل شود. بنابراین دفاع از چنین مناطقی به نیروهای متعارف قدرتمند و حضور نظامی قابل توجه نیاز دارد.
استقرار بمبافکنهای فرانسوی در اروپا؟
بر اساس چارچوب پیشنهادی مکرون، فرانسه همچنان کنترل کامل زرادخانه هستهای خود را حفظ خواهد کرد. تصمیمگیری درباره استفاده از این سلاحها نیز کاملا در اختیار دولت فرانسه باقی میماند.
با این حال، در شرایط خاص ممکن است برخی عناصر نیروهای هستهای فرانسه از جمله بمبافکنهای راهبردی، در خاک کشورهای اروپایی متحد مستقر شوند.
کشورهایی که به عنوان شرکای اصلی این طرح مطرح شدهاند عبارتاند از: بریتانیا، آلمان، لهستان، هلند، بلژیک، یونان، سوئد و دانمارک.
در مقابل، این کشورها باید در حوزههایی مانند اطلاعات، نظارت، شناسایی پرتاب موشکها و همچنین تقویت نیروهای متعارف مشارکت کنند.
افزایش کلاهک های هستهای در فرانسه
مکرون همچنین اعلام کرد که قرار است تا تعداد کلاهکهای هستهای فرانسه افزایش پیدا کند. بر اساس برآوردها، زرادخانه هستهای این کشور اکنون حدود ۳۰۰ کلاهک دارد و ممکن است بین ۵۰ تا ۱۰۰ کلاهک دیگر نیز به آن افزوده شود.
واکنشها مثبت بود
واکنش بسیاری از کشورهای اروپایی به این طرح سریع و مثبت بود. فردریک مرتس، صدراعظم آلمان اعلام کرد که یک گروه راهبری هستهای مشترک میان آلمان و فرانسه تشکیل شده است و آلمان در تمرینهای هستهای فرانسه مشارکت خواهد کرد.
همچنین نخستوزیر لهستان، دونالد تاسک، تأکید کرد که کشورهای اروپایی باید با یکدیگر مسلح شوند تا هیچ دشمنی جرأت حمله به آنها را نداشته باشد.
جالب اینکه در داخل فرانسه نیز واکنشها نسبتا مثبت بود و حتی برخی مخالفان سرسخت مکرون نیز از این ابتکار حمایت کردند.
آغاز عصر جدید امنیت در اروپا
سخنرانی مکرون ممکن است نقطه آغاز مرحلهای تازه در سیاست امنیتی اروپا باشد. در این مدل، فرانسه چتر هستهای خود را در اختیار متحدان قرار میدهد و در مقابل، کشورهای اروپایی با تقویت نیروهای متعارف توان اطلاعاتی و عمق راهبردی این چتر را تقویت میکنند.
البته هنوز مشخص نیست که دکترین بازدارندگی پیشرو تا چه اندازه در عمل موفق باشد. مسائل حساسی مانند حاکمیت ملی، پیچیدگیهای فرماندهی نظامی و احتمال آزمایش این تعهدات توسط رقبا همچنان چالشهای جدی محسوب میشوند.
با این حال،آنچه روشن است این است که اروپا برای نخستین بار پس از جنگ سرد، در حال شکل دادن به راهبردی هستهای است که کاملا متعلق به خود اروپاییهاست؛ اقدامی که شاید نشانهای از پایان تدریجی وابستگی امنیتی این قاره به آمریکا باشد.
